۱۰- احکام و امر و نهی و مضامین این کتاب / دلچسب و سهلِ ممتنع و با حلاوت است
قلمرو زبانی:
احکام: جمع حکم، دستورها، آداب، رسوم
امر: دستور دادن
نهی: باز داشتن
مضامین: جمع مضمون، آنچه از کلام و عبارت مفهوم شود
دلچسب: صفت فاعلی مرکب مرخم، دلپذیر، دلسپسند
سهل: آسان، نرم
حلاوت: شیرین بودن، شیرینی
ممتنع: محال، ناممکن، ناشدنی
سهلِ ممتنع: قطعهای (شعر یا نثر) که در ظاهر آسان نماید ولی نظیر آن گفتن مشکل باشد.
بیت یک جمله است؛ «است» فعل اسنادی میباشد.
مصراع اوّل «گروه نهادی» و مصراع دوم «گروه مسندی» میباشد؛ حرف «و».
«این کتاب» ترکیب وصفی است.
قلمرو ادبی:
متناقضنما (پارادوکس): سهل ممتنع
حسآمیزی: احکام و امر و نهی و مضامین باحلاوت (شیرین)
تضاد (طباق): امر / نهی. تناسب: امر – نهی
واجآرایی: تکرار صدای «آ»
تلمیح: به آیهٔ ۸۸ سورهٔ اسراء که میفرماید: «قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا» (بگو که اگر جن و انس متفق شوند که مانند این قرآن کتابی بیاورند هرگز نتوانند مثل آن آورند هرچند همه پشتیبان یکدیگر باشند).
قلمرو فکری:
معنی: دستورات و اوامر و نواهی و نکات این کتاب (قرآن مجید) دلپذیر و آساننماست و مثل آن بیان کردن مشکل و بسیار شیرین است.
مفهوم: دلپذیر بودن آیات قرآن و ناممکن بودن مانند آن بیان کردن.
۱۱- گفتار خالق است ولی وحی مُنزَل است/ در بین ماست گرچه همیشه امانت است
قلمرو زبانی:
خالق: آفریننده، خلقکننده، به وجودآورنده، یکی از نامهای خدای تعالی
مُنزَل: فرودآمده
وحی مُنزَل: وحیای که از طرف خداوند نازل شده است.
امانت: امین بودن، راستی، درستکاری، استواری، مال یا چیزی که برای نگاهداشتن سپرند، سپرده، ودیعه
بیت چهار جملهٔ اسنادی است که «قرآن» از ابتدای هر چهار جمله به قرینهٔ معنایی حذف شده است.
«ولی» حرف ربط همپایگی، «گرچه» حرف ربط وابستگی.
«در بین ما» گروه مسند متممی میباشد.
«همیشه» قید مختص.
قلمرو ادبی:
جناس ناقص (ناهمسان): بین دو کلمهٔ «در» و «گر».
تلمیح: به آیهٔ ۱۹۲ سورهٔ شعرا که میفرماید: «وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ» (این قرآن به حقیقت از جانب خدای عالمیان نازل شده است).
قلمرو فکری:
معنی: قرآن مجید سخن خدا و وحیی است که از طرف خداوند نازل شده است و این کتاب امانتی از جانب خداوند در بین ما میباشد.
مفهوم: قرآن امانت خداوند به انسانهاست.
۱۲- بی هیچ شبهه، معجزهٔ پیغمبر خداست / حبلالمتین میان خدا و رسالت است
قلمرو زبانی:
شبهه: پوشیدگی امری، شک، تردید، ظن، احتمال
معجز: عاجزکننده، خرقعادتآورنده
پیغمبر: پیامبر، فرستادهٔ خدا، نبی، رسول
حبلالمتین: ریسمان استوار، رشتهٔ محکم، شریعت
متین: قوی، محکم
رسالت: پیغامآوری از جانب خدا، نبوت
«بی هیچ شبهه»: قطعاً، مسلماً (قید).
قرآن: نهاد محذوف که از اوّل هر دو مصراع به قرینهٔ معنایی حذف شده است.
«معجزهٔ پیغمبر خدا» گروه مسندی میباشد؛ حرف «و»؛ «رسالت» معطوف به خدا.
رابطهٔ «ترادف» میان «پیغمبر» و «رسالت».
فعل «است» در هر دو مصراع فعل اسنادی میباشد.
نکته: اصطلاح «حبلالمتین» در خود قرآن ذکر نشده، بلکه در قرآن تنها تعبیر «حبلالله» آمده که یکی از مصادیق بارز آن اولیای الهی و مصداق بارز دیگر آن نیز قرآن کریم است.
قلمرو ادبی:
تشبیه: قرآن مانند حبلالمتین است («قرآن» مشبه محذوف و «حبلالمتین» مشبهبه).
تلمیح: اشاره به سخن حضرت رسول (ص) که میفرماید: «إن هذا القرآن هو النور المبین و الحبل المتین…» و همچنین امام علی (ع) در سفارش به قرآن میفرماید: «و علیکم بکتاب الله فانه الحبل المتین…».
قلمرو فکری:
معنی: مطمئناً و بدون هیچگونه شک و تردیدی قرآن معجزهٔ پیامبر خداست و مانند ریسمان محکم الهی میان خدا و حضرت رسول (ص) میباشد.
مفهوم: قرآن معجزهٔ جاوید پیامبر خدا و رابطه میان خدا و رسول میباشد.
دیدگاهها