۷- در پرتو اصول و تعالیم این کتاب/ ما را دیانتی است که عین سیاست است
قلمرو زبانی:
پرتو: روشنی، نور، تابش
اصول: ریشهها، بنیادها
تعالیم: جمع تعلیم، آموختن، یاد دادن، آموزش
دیانت: دینداری، آیین خداپرستی
عین: ذات هر چیز، نفسِ شیء
سیاست: حکومت کردن، ریاست کردن
«این کتاب» ترکیب وصفی است.
حرف «و» و «تعالیم» معطوف به «اصول» که مضافالیه است.
«را» حرف اضافه به معنی «برای» و «ما» متمم است و «دیانت» نهاد است.
«است» در جملهٔ اول فعل غیراسنادی به معنی وجود دارد.
«است» در جملهٔ دوم فعل اسنادی میباشد.
«دیانت» قبل از کلمهٔ «عین» به قرینهٔ لفظی حذف شده است و نهاد محذوف جملهٔ آخر میباشد.
بیت دو جمله است:
«در پرتو اصول تعالیم این کتاب ما را دیانتی است» (جملهٔ پایه/هسته)
«که عین دیانت است» (جملهٔ پیرو/وابسته)
«که» حرف ربط وابستگی، «ی» در «دیانتی» یای وحدت.
قلمرو ادبی:
استعارهٔ مکنیه (غیرتشخیص): در پرتو اصول این کتاب (یعنی این کتاب مانند خورشید پرتو دارد).
تشبیه: مصراع دوم تشبیه وجود دارد، دیانت ما مانند سیاست ما است (دیانت ما: مشبه، سیاست: مشبهبه).
تلمیح: مصراع دوم اشاره به سخن آیتالله سیدحسن مدرس که فرمودند: «دیانت ما عین سیاست ما و سیاست ما عین دیانت ماست».
جناس ناهمسان (ناقص): بین دو کلمهٔ «ما» و «را».
قلمرو فکری:
معنی: در روشنایی خورشید اصول و آموزشهای این کتاب، برای ما آیین و دینی است که جوهرهٔ سیاست و حکمروایی ما میباشد.
مفهوم: در پرتو تعالیم قرآن، دین ما عین سیاست و سیاست ما عین دین ماست.
۸- کُنه کلام و رمز حقیقت کسی نیافت / صحبت ز محکم و متشابه اشارت است
قلمرو زبانی:
کُنه: پایان چیزی، حقیقت و واقعیت ذات، آنطور که هست
رمز: پوشیده سخن گفتن، پوشیده نمودن، ایما، اشاره، راز نهفته، سِر
حقیقت: راستی، درستی، اصل هر چیز، واقع امر
صحبت: گفتگو کردن، سخن گفتن
محکم: آیاتی که معنی آن صریح بود و نیازمند به تأویل نباشد
متشابه: آیهای که معنیش بر عموم واضح نباشد
اشارت: اشاره نمودن به سوی چیزی، دستور، فرمان، بیان، رأی، اظهار نظر
«کسی» ضمیر مبهم و نقش نهادی دارد.
«کُنه کلام»: گروه مفعولی، حرف «و»، «رمز» معطوف، «متشابه» معطوف.
«است» فعل اسنادی، «صحبت» نهاد، «اشارت» مسند.
حذف «قرآن مجید» بعد از کلمهٔ «کلام»، «حقیقت»، «محکم» و «متشابه» به قرینهٔ معنایی.
قلمرو ادبی:
مراعات نظیر (تناسب): کلام – صحبت – محکم – متشابه
تلمیح: مصراع دوم تلمیح به آیهٔ ۷ سورهٔ آلعمران که میفرماید: «هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ…» (اوست خدایی که قرآن را بر تو فرستاد که برخی از آن کتاب، آیات محکم است که اصل و مرجع سایر آیات کتاب خداست و برخی دیگر متشابه است…).
قلمرو فکری:
معنی: کسی به حقیقت و ذات قرآن مجید آنطور که هست دست نیافته است و اگر نکاتی از آیات محکم و متشابه آن بیان داشتهاند، اشارههایی بیش نمیباشد.
مفهوم: دست نیافتن به کنه و ذات قرآن.
۹- حرفی سوای جلوهٔ ملموس زندگی است / بل ماورای طیف وسیع اصالت است
قلمرو زبانی:
حرف: هر یک از واحدهای الفبا مانند ا، ب، پ، ت…
سِوا: غیر از، جز، مگر
جلوه: خود را نشان دادن، آشکار کردن، نمایش
ملموس: لمسشده، بِسوده
بل: بلکه، حرف ربط همپایگی
ماورا: آنچه پس از چیزی باشد، برتر، بالاتر، افزونتر
طیف: خیال، شبح، وسوسه
وسیع: فراخ، گشاده، پهناور
اصالت: نژاده بودن، گهر داشتن، نجابت داشتن، شرافت داشتن، والاتباری
«حرفی» و «ماوراء» هستهٔ گروه مسندی میباشد.
حذف «قرآن» قبل از «حرفی» و قبل از «ماورای» به قرینهٔ معنایی و نهاد محذوف میباشد.
«است» در هر دو مصراع فعل «اسنادی» است.
قلمرو ادبی:
مجاز: «حرف» مجاز از سخن.
واجآرایی (نغمهٔ حروف): در حرف «س» و مصوت کوتاه (ِ) در هر دو مصراع.
تلمیح: به کلامی از امام علی (ع) دربارهٔ قرآن مجید که میفرماید: «إِنَّ الْقُرْآنَ ظَاهِرُهُ أَنِيقٌ وَبَاطِنُهُ عَمِيقٌ» (بهدرستی که ظاهر قرآن نیکو و باطن آن عميق است).
قلمرو فکری:
معنی: قرآن مجید سخنی بالاتر از نمود ظاهری زندگی روزمره است، بلکه از خیال گسترده و وسیع اصیل و شرف زندگانی بالاتر است.
مفهوم: ارزش و اعتبار قرآن مجید از همه امور ظاهری و حقیقی زندگی بالاتر است.
دیدگاهها