«منجفرنامه»؛ کتابی که هم می‌خنداند، هم به دل می‌نشیند

روایتی طنزآمیز از جهان شیرین و خاطره‌ساز استاد حکمت

نگارنده: سیدعبدالعلی پدرام (داراب، فارس)

گاهی شده با تصویری لبخند بر چهره‌تان بنشیند… یا در کاسه‌ی چشمانتان اشکی بتراود؟ حتماً شده… و البته شاید هم نشده…

قدیمی‌ترها که نشریه «توفیق» را در ذهن دارند و جدیدترها «گل‌آقا» را… آن کاریکاتورهایی که غصه‌دارترین آدم‌ها را می‌خندانْد به یاد دارند… و در این سال‌های اخیر …وامابعدٍ حکمت… و این دو جلد آخری یعنی «هشتاد دور گردش به دور خورشید» به جای «توفیق» و «گل‌آقا» نشسته و بهتر بگویم چون سروی ستبر و سرسبز ایستاده است.

زنگی به آقای حکمت می‌زنم…مثل کسی که از دالانی بی انتها می‌گذرد، می‌گوید: اومدم…اومدم و تلفن را پاسخ می‌دهد… خودم را دعوت می‌کنم به خانه‌اش! لبخند است که کلون در را باز می‌کند و محبت است که چای چشم‌خروسی قندپهلو در استکان کمرپهن! می‌ریزد. کتاب که می‌آورد، هم گل‌ها می‌شکفند و هم شادی‌ها مضاعف می‌شوند.

از دَور بیستم کتاب که ورق می‌زنم، شوق و لذتی ناگفتنی در وجودم زبانه می‌کشد… در این گرمای مرداد داراب که انگار تنوری آتشین از آسمان نازل شده است، ناگهان خودم را همراه حکمت جوان در بالای ریو ارتشی می‌بینم که در جاده‌های پر از برف و پرپیچ‌وخم خاکی ارتفاعات الموت در حرکتم… حس می‌کنم بر اثر سوز سرمای زمستان و برف و بوران پاهایم کرخت شده و اجاق‌لازمم!

در صفحات و سطور بعد، حکمت چنین می‌گوید:

حکمت جوان ترفند جدیدی می‌زند: کلاس درس را با بیان داستان‌های شیرینی که از پدرش شنیده، اداره می‌کند و داستان را در نقطه‌ای بسیار دل‌انگیز قطع می‌کند! و دانش‌آموزان را در جلسات بعد به کلاس می‌کشاند. هرچند با مخالفت عده‌ای از والدین شاگردان و کدخدای وقت روبه‌رو می‌شود، اما رئیس انجمن روستا، از او جانبداری کرده و می‌گوید:

تیتر «بهره‌وری از انرژی فضول» نیز پر از تصاویر نابی است که در ذهن خواننده تجسم روزهایی می‌شود که حکمت جوان علیرغم میل باطنی خود، با بهره‌گیری از انرژی گرمایشی عنبرنسارا و پهن گاو، جان خود را از سوز سرمای کشنده‌ی زمستان گرمارود در ارتفاعات الموت نجات می‌دهد. روایتی بسیار خواندنی و زیبایی است که پس از مطالعه به لطافت و گرمایَش پی خواهید برد.

استحمام حکمت جوان در آب رودخانه قسطین‌رود گرمارود نیز تماشایی است و دیدنی و نادیدنی، اما نوشتنی نیست! خودتان باید بخوانید و درک کنید. حوادث استحمام رودخانه‌ای هم بر طنز ماجرا افزوده است.

صحنه‌ها و به قول نسل جدید، ویوهای کتاب آنقدر دیدنی و جذاب است که تا اتمام صفحات آن، خواننده مایل نیست کتاب را رها کند.

ازدواج حکمت جوان نیز سرشار از اتفاقات غیرقابل پیش‌بینی است که انتهای ماجرا را حدس نخواهید زد.

سیم‌کشی منازل ایج و ساخت حمام ابتکاری در سرپله از دیدنیهای این کتاب وزین است که همه خواسته یا ناخواسته وجهی از طنز در آن نهفته است. جراحی و بخیه پای دانش‌آموز با سوزن خیاطی! بدون هیچ امکاناتی دل و جرأتی می‌خواهد که در نسل امروزِ پفکی‌ها و پیتزایی‌ها و به‌قولی نسل زد، یافت نخواهد شد و آنم آرزوست! و حکمت جوان این قابلیت را در خود دیده بود که با نخ قرقره ریسمان، پای آسیب‌دیده‌ی دانش‌آموز را بدوزد.

همین حکمت طنزپرداز در زمان جنگ در سنگر و خط مقدم آبادان سلاح به دوش، مرزبانی می‌کند و ترکشی از خمپاره‌ی شصت بر گلویش می‌نشیند… همان‌جا هم دست از طنازی بر نمی‌دارد:

فصل‌ها و دورهای کتاب، به عدد سال‌های زندگی حضرت استاد حکمت-که عمرشان دراز و بابرکت باد- است. همین قدر بگویم که این نوشتار چون نَمی بر نان سِتّی صابوناتی است که کفاف لقمه‌ای با لور مغزبادامی را نخواهد داد. بیم آن دارم که باقی دورهای کتاب لو برود… اما هر چه بگویم، کلام و قلم حکمت، زیباتر، گویاتر و چون انجیرصدیک شیرین‌تر است.

تا از ذهنم چون قالِ بِجِکاصطلاحی عامیانه و محلی به معنای پریدن و فراموش شدن سریع مطلب از ذهن نپریده! بگویم که فصل راهنمای آفتابه‌نشان را از دست ندهید… ادامه را همراه با منجفرنامه طی کنید تا به تنزو خَتی بَری زنی که بچّش نمی‌شه برسید.

مردادماه ۱۴۰۵